LƯỢC SỬ GIÁO XỨ HOA CHÂU

nhatho-hoachau

I. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ

Phần đất thuộc giáo xứ Hoa Châu ngày nay gồm các xã Hoà Phú, Hoà Phong, Sơn Thành của huyện Tuy Hòa và xã Sơn Giang của huyện Sông Hinh. Trên trục quốc lộ IA từ Bắc vô Nam, qua hết cầu Đà Rằng đến thị trấn Phú Lâm. Tại ngã ba Phú Lâm, theo đường tỉnh lộ số 01 lên miền núi Phú Yên khoảng 20 km, vừa qua khỏi nhà máy đường và cầu Đồng Bò , nhà thờ Hoa Châu với ngọn tháp cao hòa mình giữa cư dân bên trái đường tỉnh lộ.

II. ĐÔI DÒNG LỊCH SỬ :

Theo báo cáo của Thánh Giám Mục tử đạo Cuénot Thể gởi về Hội Thừa Sai Balê năm 1850 có ghi Hoa Châu 79 giáo dân, thuộc Nam Phú yên. Sau phong trào Văn Thân các linh mục hiện diện trở lại tại vùng Nam Phú Yên và đặt cư sở tại Hoa Vông. Hoa Châu là một giáo điểm được các linh mục từ Hoa Vông đến chăm sóc mục vụ.

Năm 1890 cha Phục, phụ tá cha Guitton được trao phó chăm sóc các giáo điểm Đất Đỏ (thuộc xã Sơn Thành), Đồng Cam và Hoa Châu. Cuối tháng 08/1899 cha Giuse Dụng đến Hoa Châu thay thế cha Phục. Tháng 01/1904 cha Trần Huấn vừa mới thụ phong linh mục được bổ nhiệm làm phụ tá cho cha Marius Julien Jean ở Hoa Vông, cha Huấn đến Hoa Châu thay thế cha Phục, cha Phục về Mằng Lăng. Năm1911 Cha Huấn đổi đi Tịnh Sơn, cha F.x. Ban đến thay thế. Một năm sau Cha F.x. Tuyên được bổ nhiệm làm phụ tá cho cha Lalanne ở tại Hoa Vông. Từ ngày 18/02 đến 16/04/1914 Đức cha Jeanningros thăm viếng mục vụ và thêm sức tại Phú Yên , trong cuộc thăm viếng nầy Đức cha đã đến Hoa Châu và ban bí tích Thêm sức vào ngày Chúa Nhật 22/03/1914. Đây là sự kiện trọng đại đối với Hoa Châu, lần đầu tiên đón tiếp vị chủ chăn, đánh dấu bước trưởng thành của cộng đoàn tín hữu Hoa Châu. Tháng 10/1916 cha Tuyên đổi đi Trà Kiệu, Hoa Châu được chăm sóc mục vụ từ Cha Huấn ở Tịnh Sơn. Đến năm 1927 cha Tôma Triều được bổ nhiệm làm cha sở đầu tiên của Hoa Châu, sự kiện nầy là bước ngoặc trưởng thành của cộng đoàn Hoa Châu, cùng hiện diện họp mặt lần đầu tiên với các giáo xứ trong bảng thống kê của giáo phận năm 1926-1927, riêng Phú Yên có : Mằng Lăng 1276 giáo dân, Hoa Vông 636, Đồng Tre 351, Trà Kê 496, Tịnh Sơn 354, Hoa Châu 238, Sông Cầu 197 ( Mm. 1927, p.30 tt , 124).

Tiếp nối cha Triều có cha Giacôbê Thuận, cha Augustinô Thìn. Từ 08/1943 đến 1945 có cha Simon Tôn . Từ 1945 đến 1953 có Cha Phaolô Võ Hữu Tư, cha Phêrô Lê Đức Châu (Trà Kiệu). Vì chiến tranh, cha Châu phải về Bình Định, sau hiệp định Genève ngài trở lại Hoa Châu đến năm 1959 ngài được bổ nhiệm đi Quảng Nam.

Giữa năm 1955 cha Augustinô Thái Văn Bài và cha Gioanbaotixita Nguyễn Quang Minh từ giáo phận Vinh dẫn đưa một số giáo dân đến lập nghiệp trên vùng đất thuộc giáo xứ Hoa Châu , nơi lập nghiệp nầy được gọi là Tân Lập. Sau khi cha Châu đi Quảng Nam thì Tân Lập nhập với Hoa Châu và lấy tên là Hoa Châu-Tân Lập do cha Minh quản nhiệm, cha Bài đã về Đà Nẵng dưỡng bệnh từ tháng 12/1958 và qua đời lúc 12 giờ 50 ngày 02/09/1960 tại Đà Nẵng (Thông tin số 18 trang 13).

Năm 1965, do chiến tranh, cha Minh đưa dân di tản vào Cam Ranh lập xứ Hoà Yên thuộc xã Cam Đức, Cam Ranh, Khánh Hoà. Hoa Châu trở thành hoang phế đến năm 1975.

Chiến tranh vừa kết thúc, Đức Giám Mục bổ nhiệm Cha F.X. Trần Hoà về làm quản xứ Hoa Châu. Lúc bấy giờ nhà thờ, nhà xứ Hoa Châu là cảnh hoang phế đổ nát. Cha Hoà ở tại Phú Lâm với chiếc xe đạp mini hằng ngày lên xuống Hoa Châu – Phú Lâm gầy dựng lại cơ sở Hoa Châu. Cha dùng gạch ngói gỡ từ 3 phòng học ở Phú Lâm đưa lên Hoa Châu, xây và lợp lại ngôi trường cũ dài 12m, rộng 8m, một nữa làm nhà nguyện, một nữa làm phòng ở và sinh hoạt giáo xứ. Vì nhu cầu giáo dân ngày càng đông, Cha Sở xây thêm một dãy nhà nối tiếp dài 11 mét làm phòng ở, phòng sinh hoạt giáo xứ . Phần 12m x 8m dùng làm nhà nguyện.

Trước năm 1975, Phú Lâm là một giáo điểm truyền giáo của giáo xứ Đông Mỹ. Năm 1962 Cha F.X. Trần Hoà, phụ tá Cha Sở Đông Mỹ, đến Phú Lâm làm lễ ở nhà giáo dân, Năm 1964 Cha Hoà làm Cha Sở Đông Mỹ, sau đó ngài xây một nhà nguyện diện tích 96m2. Đến năm 1970, số giáo dân các vùng quê tập trung về thị trấn Phú Lâm, Cha Hoà phải xây một ngôi nhà đa dụng, tầng trệt làm phòng học, tầng trên làm nhà nguyện, mỗi tầng có diện tích 260m2. Vì Hoa Châu đang cảnh đổ nát nên Phú Lâm được chọn làm cư sở của ngài. Kể từ đây Phú Lâm trở thành họ nhánh của giáo xứ Hoa Châu. Ngày nay giáo dân tại Phú Lâm khoảng 180 người. Tháng 10/2001 Phú Lâm được trao lại cho Đông Mỹ, Cha Hòa đến ở thường xuyên tại Hoa Châu.

Năm 1996, cha Hòa khởi công xây dựng và hoàn thành ngôi nhà thờ khang trang hôm nay với sự cộng tác nô nức của bà con giáo dân, khánh thành ngày 05/08/1997. Thuở đầu, nhà thờ Hoa Châu được làm tạm thời bằng mái tranh vách đất tại soi Thạch Bàn, bên bờ sông Đà Rằng (sông Ba) cách phía sau ngôi nhà thờ hôm nay khoảng hơn 01km. Theo lời viết của ông Simon Trần Nhơn trong tộc phả họ Trần ở Tuy Hoà thì thời cha Trần Huấn ở Hoa Châu, nhà thờ và nhà vuông Hoa Châu đã được ngài lợp ngói, nhà thờ nhánh Đồng Lân và Lạc Chỉ còn mái tranh. Khi Cha Tư làm quản xứ ngài đã sửa lại ngôi nhà thờ nầy. Dòng nước sông dần dần xâm thực soi Thạch Bàn, dân cư phải di dời vào phía trong, nhà thờ cũng không tồn tại với dòng nước . Cha Châu xây dựng nhà thờ mới bằng vật liệu rắn chắc gạch ngói tại vị trí hôm nay, nhà thờ nầy hoàn thành năm 1956, trong chiến tranh (1965-1975) bị bom đánh sập chỉ còn lại mặt tiền và tháp chuông được cha Hòa giữ lại cùng kết cấu với nhà thờ mới hôm nay.

Số giáo dân tại Hoa Châu gia tăng với con số 90 giáo dân vào năm 1975 tăng lên 785 vào năm 2001. Tính cả họ nhánh Sơn Giang là 964 người.

Nhà thờ giáo họ Sơn Giang – Hoa Châu

Họ Sơn Giang thuộc xã Sơn Giang huyện Sông Hinh. Đây là vùng đất bà con từ Nha Trang đến sinh sống trong chương trình kinh tế mới sau năm 1975. Năm 1989, Đức Cha Phaolô Huỳnh Đông Các giao cho Cha Hoà phụ trách số bà con giáo dân trên vùng đất nầy. Lúc đầu chỉ lên xuống làm lễ trong nhà một người giáo dân. Đến năm 1997 nhà nước thu hồi 280m2 đất sử dụng của ông Nguyễn Khen đã hiến để làm nhà nguyện vì lý do : Đất gia cư không được dùng xây cất nơi thờ tự. Vào 05/0 9 /1997 nhà nước giao 510m2 đất trên một gò cao thoáng mát, thuộc thôn Vĩnh Lương, xã Sơn Giang để xây dựng nhà nguyện. Nhà nguyện đã được xây dựng và mừng lễ khánh thành vào ngày 01/05/ 2002.

Số giáo dân tại họ Sơn Giang hiện nay có 179 người, nguồn kinh tế nhờ vào mía đường.

Trong bài giảng lễ khánh thành nhà nguyện Sơn Giang Đức giám mục đã nhắn nhủ bà con giáo dân:“….công khó, mồ hôi của anh chị em đã làm cho đất sỏi đá cằn khô này có được vị ngọt của mía đường….anh chị em cũng hãy nổ lực, hãy chắt chiu những giây phút cầu nguyện, những việc làm bác ái để biến đời sống khổ nhọc của anh chị em trở nên vị ngọt của tình yêu, trở thành chứng tá cho Chúa…”

Đầu năm 2008 Cha Phaxicô Xavie Trần Hòa nghỉ hưu vì sức khỏe. Ngày 20/02/2008, Đức cha Phêrô Nguyễn Soạn, giám mục giáo phận Qui nhơn, bổ nhiệm cha Phêrô Võ Hồng Sinh làm cha sở. Đến ngày 27/5/2012, cha Philipphê Phạm Cảnh Hiển được bổ nhiệm làm cha sở thay thế cho cha Phêrô Võ Hồng Sinh về làm cha sở Phú Thạnh – Qui Nhơn.

Cộng đoàn giáo dân giáo xứ Hoa Châu cùng nắm tay nhau, đang nắm tay nhau sống đạo-truyền giáo trong quan tâm chăm nom của cha quản xứ và sự trợ giúp của cộng đoàn các nữ tu dòng Thánh Phaolô thành Chartres. Xin cho chúng tôi lời nguyện cầu.

Các linh mục quản xứ Hoa Châu

Stt Họ và Tên Năm Sinh Quê quán Chịu chức Quản xứ
1. F.X. Trần Hoà 1932 Ninh Bình 1962 1975 – 2008
2. Phêrô Võ Hồng Sinh 1965 Qui Nhơn 2003 20/02/2008 -27/5/2012
3. Philipphê Phạm Cảnh Hiển 1972 Tân Dinh 2005 27/5/2012 -

Lễ nhậm chức chính xứ Hoa Châu
của cha Philipphê Phạm Cảnh Hiển

Cha Philipphê Phạm Cảnh Hiển (trái)

Lm. Philipphê Phạm Cảnh Hiển

Đc:      Nhà Thờ Hoa Châu – Phú, Tây Hòa, Phú Yên

Đt: 01689134402

Email :  philhien@yahoo.com.vn

TIN LIÊN QUAN